Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

Μελάνθιον το ήμερον (Nigella sativa)

Το Μελάνθιον το ήμερον ή η Νιγέλα η εδώδιμος (Nigella sativa) ή απλά η Νιγέλα ή Νιγκέλλα (Nigella) είναι ένα ετήσιο ανθοφόρο φυτό της οικογένειας των Βατραχιίδων ή Ρανουγκουλίδων (Ranunculaceae), προέρχεται από τη Νότια Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική, τη Νότια και τη νοτιοδυτική Ασία και είναι το είδος που απαντάται συχνότερα στη Δύση.

Περιγραφή
Φτάνει σε ύψος τα 20-30 εκατοστά, με λεπτά διαιρεμένα, γραμμικά (αλλά όχι νηματοειδή) φύλλα. Τα λουλούδια της είναι λεπτά και συνήθως έχουν χρώμα απαλό γαλάζιο και λευκό, με πέντε έως δέκα πέταλα. Ο καρπός της είναι μια μεγάλη και φουσκωμένη κάψα που αποτελείται από τρία έως επτά ενωμένα ωοθυλάκια και που το καθένα περιέχει πολλούς σπόρους που χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό και ορισμένες φορές, ως αντικατάσταση του αρχικού (γνήσιου) μαύρου κύμινου (Βούνιον το βολβοκάστανον (Bunium bulbocastanum)).
Οι σπόροι από το Μελάνθιον το ήμερον ή τη Νιγέλα την εδώδιμο (Nigella sativa), είναι τραχείς στο άγγιγμα, γωνιώδεις, γενικά μικρού μεγέθους, βάρους 1–5 mg και σκούρου γκρι ή μαύρου χρώματος εξωτερικά, αλλά λευκοί και ελαιώδεις εσωτερικά.

Ετυμολογία
Το επιστημονικό του όνομα (Nigella sativa), είναι ένα παράγωγο του Λατινικού  niger  (μαύρο).

Κοινά ονόματα
Στα Ελληνικά ονομάζεται κύμινον το Αιθιοπικόν. οι δε σπόροι του  μαυροκούκιμαυρόσποροςμαυροσούσαμο ή και μαυροσήσομο. Στην Κύπρο οι σπόροι του φυτού είναι γνωστοί ως μαυρόκοκκος.
Το λάδι του Μαύρου Κύμινου ονομάζεται «λάδι των Φαραώ», διότι βρέθηκε σε τάφο του Tutankhamen και άλλων αιγυπτίων Φαραώ.
Η ονομασία 
μαύρο κύμινο που μερικές φορές χρησιμοποιείται για τη Νιγέλα, είναι παραπλανητική και το μόνο που προκαλεί είναι σύγχυση. Παρ' όλα αυτά, δεν είναι λίγοι εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτή την ονομασία, όταν αναφέρονται στους σπόρους και τα παράγωγά του.

Ιστορία
Οι σπόροι από τη Νιγέλα την εδώδιμο (Nigella sativa) είναι ένα από τα πιο τιμώμενα φάρμακα στην ιστορία. Σύμφωνα με τους Zohary και Hopf, τα αρχαιολογικά στοιχεία για την πρώτη καλλιέργεια της Νιγέλας της εδωδίμου (Nigella sativa) «εξακολουθεί να είναι πενιχρά», αλλά αναφέρουν ότι υποτιθέμενοι σπόροι της, από την αρχαία Αίγυπτο, έχουν βρεθεί σε διάφορες τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου και του τάφου του Τουταγχαμών. Είναι γνωστό ότι τα στοιχεία που ενταφιάζονταν μαζί με ένα Φαραώ, επιλέγονταν πολύ προσεκτικά, προκειμένου να τον βοηθήσουν στη μετά θάνατον ζωή.
Σπόροι νιγέλας βρέθηκαν επίσης και σε μια φιάλη των Χετταίων στην Τουρκία, που χρονολογείται από τη δεύτερη χιλιετία π.Χ..
Είναι γνωστό ότι είχε χρησιμοποιηθεί από την Κλεοπάτρα για τις ιδιότητες του στην υγεία και την ομορφιά.
Η πρώτη γραπτή αναφορά στη Νιγέλα την εδώδιμο, πιστεύεται ότι είναι στην Παλαιά Διαθήκη, στο βιβλίο του Ησαΐα, όπου αντιπαραβάλλεται η αποκόμιση της νιγέλας και του σιταριού (Ησαΐας 28: 25, 27). Το Βιβλικό Λεξικό του Easton, δηλώνει ότι η Εβραϊκή λέξη ketsah αναφέρεται χωρίς αμφιβολία, στο Nigella sativa (αν και δεν συμφωνούν σε αυτό, όλες οι μεταφράσεις). Σύμφωνα με τους Zohary και Hopf, το Nigella sativa ήταν άλλο ένα παραδοσιακό καρύκευμα του Παλαιού Κόσμου κατά τους κλασικούς χρόνους και οι μαύροι σπόροι του, χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς για τον εμπλουτισμό της γεύσης των τροφίμων.
 Εκτός από τη Βίβλο, αναφέρονται επίσης και από τον προφήτη Μωάμεθ, του οποίου τα λόγια, δεν είχαν ερευνηθεί προσεκτικά μέχρι πριν από περίπου σαράντα χρόνια, όπου έλεγε ότι η νιγέλα μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα, εκτός από τον θάνατο. Ο λόγος, θα μπορούσε να βρεθεί στη σύνθετη χημική δομή των σπόρων του.
Ο έλληνας γιατρός Διοσκουρίδης το χρησιμοποιούσε για τους πονοκεφάλους, την ρινικήσυμφόρηση, τον πονόδοντο και τα εντερικά παράσιτα. Ο Ιπποκράτης, ο παππούς της σημερινής επιστημονικής ιατρικής το θεωρεί πολύτιμο στις ηπατικές και πεπτικές διαταραχές.

Χημεία
Το λάδι Nigella sativa περιέχει συζευγμένο λινολεϊκό οξύ (18:2),  θυμοκινόνη  (thymoquinone), νιγελλόνη (nigellone), διθυμοκινόνη (dithymoquinone),  μελανθίνη (melanthin), νιγιλλίνη (nigilline), δαμασκινίνη (damascenine) και τρανς-ανηθόλη (trans-anethole).
Το 2010, η Nestle κατέθεσε αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας για τη χρήση εξαγωγής της θυμοκινόνης (thymoquinone) από την Nigella sativa, ως θεραπεία στις τροφικές αλλεργίες. Η Nestle δηλώνει ότι το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, θα καλύπτει «το συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο η θυμοκινόνη (thymoquinone) - μια ένωση που δύναται να εξαχθεί από τον σπόρο των λουλουδιών του μάραθου - αλληλεπιδρά με τους υποδοχείς των οπιοειδών (opioid receptors) του σώματος και βοηθά στη μείωση των αλλεργικών αντιδράσεων στα τρόφιμα».

Θεραπευτικές ιδιότητες
Οι ελαιούχοι σπόροι από τη Νιγέλα την εδώδιμο (Nigella sativa), έχουν αποδειχθεί ότι είναι αντικαρκινικοί, αντιδιαβητικοί, αντιοξειδωτικοί, ανοσοδιαμορφωτικοί, αναλγητικοί, αντιμικροβιακοί, αντι-φλεγμονώδεις, σπασμολυτικοί, βρογχοδιασταλτικοί, ηπατοπροστατευτικοί, αντιυπερτασικοί και νεφροπροστατευτικοί.
Οι σπόροι από τη Νιγέλα την εδώδιμο έχουν πολύ λίγο άρωμα, αλλά διαλύουν τα αέρια, που σημαίνει ότι έχουν την τάση να βοηθούν στην πέψη και να ανακουφίζουν από τα αέρια στο στομάχι και στα έντερα. Βοηθούν επίσης, στον περισταλτισμό και στην αφόδευση. Το αιθέριο έλαιο της νιγέλα, είναι αντιμικροβιακό και αποτελεσματικό ως παρασιτοκτόνο, ανθελμινθικό και αποτοξινωτικό του εντέρου.
Η νιγέλλα θεωρείται από πολλούς ως πανάκεια ενώ από άλλους, δεν μπορεί να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι αυτοί οι ταπεινοί σπόροι έχουν βρεθεί ανώτεροι από σχεδόν κάθε άλλη φυσική θεραπεία, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται για αυτοάνοσες διαταραχές.
Η νιγέλα, ειδικά όταν συνδυάζεται με σκόρδο, θεωρείται ως ένας εναρμονιστής (ή εξισορροπιστής) της ανισορροπίας, που επιτρέπει στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να καταστρέφουν τα υγιή κύτταρα. Η τεχνική ορολογία για να περιγραφεί αυτή την ιδιότητα λέγεται «ανοσοτροποποιητική δράση»  (immunomodulatory action). Η διαφορά μεταξύ της νιγέλα και της ιντερφερόνης είναι ότι δεν υπάρχουν γνωστές παρενέργειες με τη νιγέλα, όταν αυτή χορηγείται σε κανονικές δόσεις.
Άλλωστε το λέει και ο λαός ότι:
«Η ομορφιά της νιγέλα είναι η ικανότητά της να επαναφέρει την αρμονία». 

Το εκχύλισμα της θυμοκινόνης (thymoquinone) από τους ελαιούχους σπόρους, το Nigella sativa είναι υπό έρευνα για την ικανότητά του να επηρεάσει τις ανθρώπινες ασθένειες, όπως τον καρκίνο ή το μεταβολικό σύνδρομο.
Η πρώτη μεγάλη μελέτη για τη Νιγέλα την εδώδιμο (Nigella sativa), στην πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου, διεξήχθη από επιστήμονες του Εργαστηρίου Καρκίνο ανοσο-Βιολογίας (Cancer Immuno-Biology Laboratory), στο Χίλτον Χεντ Άιλαντ (Hilton Head Island), Νότια Καρολίνα. Κατέληξαν στο συμπέρασμα, ότι ένα υγιές ανοσοποιητικό σύστημα, θα εντοπίσει και θα καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα προτού ο καρκίνος θέσει σε κίνδυνο τον ασθενή.  Το ανοσοποιητικό σύστημα το κάνει αυτό με την υποστήριξη αυξημένης παραγωγής κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, τα κύτταρα του μυελού των οστών και τα Β-κύτταρα που παράγουν τα αντισώματα. Η νιγέλα διεγείρει τη δραστηριότητα των ουδετερόφιλων, αυτά είναι τα βραχύβια ανοσοκύτταρα που βρίσκονται κανονικά στο μυελό των οστών, αλλά που κινητοποιούνται και δρουν όταν υπάρξει μια βακτηριακή λοίμωξη
Εκχυλίσματα από τη νιγέλα, έχουν επίσης αποδειχθεί, ότι ρυθμίζουν την παραγωγή των ιντερλευκίνων, μια ιδιότητα που μοιράζεται με κάποια άλλα πολύ σεβαστά βότανα όπως: το  τζινσένγκ  (ginseng),  τον αστράγαλο (astragalus), το γκι (mistletoe), το σκόρδο και το νύχι της γάτας (cat's claw - Uncaria rhynchophylla)..
Στις μελέτες με ζώα, ενώ κανένα από τα υποκείμενα στην ομάδα ελέγχου δεν επέζησε, τα δύο τρίτα των ποντικών που τους είχε δοθεί έλαιο από σπόρους νιγέλα, ήταν ακόμη ζωντανά, 30 ημέρες μετά από τις σκόπιμες προσπάθειες, για την πρόκληση καρκίνου στις υποκείμενες ομάδες. Η νιγέλα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στους επιθετικούς καρκίνους των οποίων η ανάπτυξη εξαρτάται από την αγγειογένεση.
In vitro μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην Ιορδανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν διαπιστώσει ότι το πτητικό έλαιο είναι αντι-λευχαιμικό. Μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην Ισπανία καθώς και στην Αγγλία, διαπίστωσαν ότι το σταθερό έλαιο είναι χρήσιμο στην θεραπεία ρευματισμών και άλλων φλεγμονωδών νόσων. Αυτή η ιδιότητα οφείλεται στην θυμοκινόνη (thymoquinone), που φτάνει το ύψος του 25% στους Αιγυπτιακούς σπόρους και που απουσιάζει εντελώς από μερικούς σπόρους..
Το 2013, πραγματοποιήθηκε μία ανασκόπηση όλων των επιστημονικών ερευνών για το μαύρο κύμινο με τίτλο «Μία ανασκόπηση για το ιαματικό δυναμικό του Nigella sativa: Ένα θαυματουργό βότανο». Ο πρωτότυπος τίτλος είναι «A review on therapeutic potential of Nigella sativa: A miracle herb».
Η συγκεκριμένη ανασκόπηση έχει 117 παραπομπές, σε in vitro, in vivo αλλά και ανθρώπινες επιστημονικές μελέτες. Οι ανθρώπινες μελέτες για το μαύρο κύμινο έγιναν σε ανθρώπους με:
- άσθμα,
- αλλεργική ρινίτιδα,
- διαβήτη
- δερματικές διαταραχές κ.ά.

Οι σπόροι της νιγέλας, όταν αναμιχθούν με μέλι και σκόρδο γίνονται εξαιρετικά τονωτικοί στα άτομα με άσθμα ή βήχα, καθώς και εκείνα που θέλουν να ενισχύσουν την ανοσία τους κατά τη διάρκεια της εποχής της γρίπης και του κρυολογήματος ή όταν αρχίζει μια λοίμωξη.

Χρήσεις

Στη μαγειρική
Οι σπόροι από το Μελάνθιον το ήμερον ή τη Νιγέλα την εδώδιμο (Nigella sativa) εξετάζονται επειδή τα συστατικά τους έχουν μοναδικές χημικές ιδιότητες και μπορούν να αυξήσουν την προσφορά τους στη διατροφή μας. Τα ακατέργαστα ή τα αιθέρια έλαιά της, έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως στις παραδοσιακές διατροφικές και ιατρικές εφαρμογές. Κατά συνέπεια, η νιγέλα έχει μελετηθεί εκτενώς για τη θρεπτική της αξία και τις βιολογικές της ιδιότητες. Έως και σήμερα, έχουν γίνει αρκετές μελέτες.
Οι σπόροι από τη Νιγέλα την εδώδιμο, χρησιμοποιούνται ως καρύκευμα στις κουζίνες της Ινδίας και της Μέσης Ανατολής. Οι μαύροι σπόροι που έχουν μια τραγανή υφή, είναι λίγο πικάντικοι και έχουν μια έντονη πικρή γεύση και οσμή, σαν ένα συνδυασμό από κρεμμύδιμαύρο πιπέρι και ρίγανη.
 Αυτοί οι μικροί σπόροι έχουν πάνω από εκατό διαφορετικά χημικά συστατικά, συμπεριλαμβανομένων άφθονων πηγών από όλα τα απαραίτητα λιπαρά οξέα. Αν και είναι το έλαιο που χρησιμοποιείται πιο συχνά, για θεραπευτικούς λόγους, χρησιμοποιούνται συχνά ολόκληροι στο μαγείρεμα γλυκών και στην παρασκευή ορισμένων μεσογειακών τυριών. Οι ξεροψημένοι σπόροι νιγέλα νοστιμίζουν κάρυ, λαχανικά και όσπρια. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν «πιπέρι», σε συνταγές με λοβό φρούτα, λαχανικά, σαλάτες και πουλερικά.
Χρησιμοποιούνται επίσης, ως μέρος του μείγματος μπαχαρικών phoron panch και από μόνη της σε πολλές συνταγές στη Βεγγαλική κουζίνα, με πιο αναγνωρίσιμο το ψωμί naan. Η νιγέλα χρησιμοποιείται και στα Αρμένικα «κορδονάτα» τυριά στη Μέση Ανατολή με την ονομασία majdouleh ή majdouli.
Οι σπόροι από τη Νιγέλα την εδώδιμο ή τη νιγέλα, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως συστατικό του μπαχαράτ αλλά και του ρας ελ χανούτ.
Οι σπόροι της νιγέλας είναι μικροί. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή τσαγιού, απλά ρίχνοντας ζεστό νερό πάνω από τους σπόρους και αφήνοντάς τους για 10 λεπτά, ένα περίπου κουταλάκι από σπόρους κάνει ένα ωραίο φλιτζάνι τσάι, αλλά είναι προτιμότερο να καλύπτεται το φλιτζάνι, προκειμένου να αποτραπεί η διαφυγή του αρώματός του. 
Οι σπόροι μπορούν επίσης να προστεθούν σε μαγειρεμένα φαγητά, σε ψωμιά, στη χρήση της κονσερβοποίησης, στην παρασκευή κρασιού ή ξυδιού. Μερικοί άνθρωποι αλέθουν τους σπόρους και τους ανακατεύουν με μέλι ή τους πασπαλίζουν στις σαλάτες. Γίνονται μια νόστιμη προσθήκη σε ντρέσινγκ για σαλάτες και ακόμη ανακατεύονται στα τηγανητά πιάτα, ειδικά όταν συνδυάζονται με λεμόνικόλιανδρο  και ταχίνι.

Στην ομορφιά
Οι περισσότεροι άνθρωποι που ψάχνουν τα οφέλη της νιγέλας, λαμβάνουν το έλαιο υπό μορφή κάψουλας. Μετά από ένα χρονικό διάστημα, συνήθως μερικών μηνών, τα μαλλιά και τα νύχια ενισχύονται και έχουν περισσότερη λάμψη.
Πολλοί συνδυάζουν το ξύδι και το λάδι. Σε αυτή την περίπτωση, αναμιγνύουν ένα φλιτζάνι από σπόρους νιγέλα μέσα σε οργανικό μηλόξιδο και το αφήνουν να καθίσει για λίγες ημέρες έως δύο εβδομάδες. Στη συνέχεια, το στέλεχος του μίγματος, σουρώνεται, πρώτα μέσω ενός συμβατικού σουρωτηριού και κατόπιν μέσω ενός λεπτότερου φίλτρου, όπως ένα τουλπάνι ή ενός χωρίς χημικά, φίλτρου του καφέ ή μιας σακούλας του τσαγιού. Ζεσταίνεται για λίγα λεπτά και στη συνέχεια το τοποθετείται σε ένα βάζο και τοποθετείται στο ψυγείο. Αυτό το μείγμα, εφαρμόζεται στις περιοχές όπου υπάρχουν δερματικές παθήσεις όπως ψωρίασηέκζεμαακμή ή λαμβάνεται μια κουταλιά της σούπας πριν από τα γεύματα, για το μετεωρισμό και τα πεπτικά προβλήματα.

http://www.healthawhw.com/
http://therapeftis.blogspot.gr
www.bachari.gr/


Πέμπτη, 5 Οκτωβρίου 2017

Αραβόσιτος (Zea Mays)


Το καλαμπόκι ή αραβόσιτος ή αραποσίτι ( σίταρος ή σιταροπούλα στην Κύπρο) έχει την επιστημονική ονομασία Zea mays. Η ελληνική επιστημονική ονομασία του φυτοείναι Αραβόσιτος ο κοινός ή Ζέα η μαϋς.
Είναι σιτηρό της οικογένειας των Ποοειδών (Poaceae) ή Αγρωστωδών (Gramineae) και κατάγεται από την Αμερικάνικη ήπειρο όπου ήδη πριν από 5.500 χρόνια το καλλιεργούσαν οι Ίνκας, οι Μάγια και οι Αζτέκοι.
Η Ελληνική ονομασία του, «αραβόσιτος», σημαίνει «ο σίτος (σιτάρι) των Αράβων» και εισήχθη στην Ελλάδα το 1600 από τη Βόρεια Αφρική.
Η ετυμολογία της λέξης «καλαμπόκι» παραμένει ακόμα αβέβαιη. Έχουν προταθεί οι εξής εκδοχές: (α)<αλβ.kalambok (β)<ιταλ.calambochi (γ)<τουρκ.kalembek. Η ονομασία Mayz (Μαϋς) προέρχεται από τη γλώσσα Ταΐνη (Mahiz) των ιθαγενών της Καραϊβικής, μέσω της ισπανικής (Maíz). Η ισπανική λέξη (αρχικά ιθαγενής αμερικανική ) έχει επηρεάσει το όνομα του φυτού σε άλλες γλώσσες: αγγλικά Maize, γαλλικά Maïs, ιταλικά Mais, σουηδικά Majs, νορβηγικά Mais, φινλανδικά Maissi, εσθονικά Mais
Στη χώρα μας το συναντούμε με τις ονομασίες καλαμπόκι, αραποσίτι, αραπόσταρο, κούκλα, μπαρμπαρόσταρο, στίχρος, μισέρι. Στο χωριό μου στην Κρήτη το λέμε ξενικόσταρο. Οι Τουρκοκρητικοί το ονόμαζαν ξενικό κοκορόζι.
Κατά την παράδοση, το ξενικό πήρε τα μαλλιά του από μια κοπέλα, που πεθαίνοντας είπε: «…εσύ το ξενικόσταρο έπαρε τα μαλλιά μου/ να μην τα πάρει θηλυκό κι έχει τα βάσανά μου».
                                                     
Περιγραφή

Το καλαμπόκι έχει φύλλα σπαθοειδή, μεγάλα, κορμό που φτάνει τα δύο μέτρα, άνθη σε φούντα και ρίζα επιπόλαιη. Τα αρσενικά άνθη σχηματίζουν ταξιανθία φόβη (φούντα) και τα θηλυκά σχηματίζουν σπάδικα που καλύπτεται από σκληρά και πλατιά φύλλα. Ο σπάδικας αυτός με τους καρπούς λέγεται κοινά κούκλα ή ρόκα και οι κλωστές που περιέχονται μέσα, αποκαλούνται με διάφορα ονόματα όπως στίγματα, στύλοι, κοινά μουστάκια ή μαλλιά του καλαμποκιού.
Το καλαμπόκι κατατάσσεται σε 7 τύπους, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των σπόρων του σε : σκληρό, οδοντωτό, αλευρώδες, σακχαρώδες, κηρώδες, μικρό και «ντυμένο».
Ο αλευρώδης τύπος χρησιμοποιείται για την παρασκευή κυρίως αλευριού, οι δε κόκκοι του αποτελούν μία αμυλώδη μάζα.
Ο κηρώδης τύπος έχει κόκκινη απόχρωση και χρησιμοποιείται στη βιομηχανική παραγωγή συγκολλητικών ουσιών.
Ο ντυμένος τύπος είναι χαμηλής ποιότητας και χρησιμοποιείται ως ζωοτροφή.
Ο σακχαρώδης τύπος έχει σπόρια με γλυκιά νόστιμη γεύση, συρρικνωμένα ενώ το σάκχαρο του φυτού δεν μετατρέπεται σε άμυλο όπως συμβαίνει με τους άλλους τύπους. Οι κόκκοι του τρώγονται απευθείας από το βρασμένο ή ψητό σπάδικα.
Στον οδοντωτό τύπο τα σπόρια είναι συρρικνωμένα στην κορυφή.
Στο σκληρό καλαμπόκι το εξωτερικό περίβλημα του κόκκου εμποδίζει τη συρρίκνωσή του αφού δημιουργεί ένα πέπλο σκληρού φλοιού. Ο συγκεκριμένος τύπος προτιμάται στην κονσερβοποιία.
Τέλος ο μικρός τύπος χαρακτηρίζεται από σπόρους μικρούς και πολύ σκληρούς. Όταν θερμανθούν διαστέλλονται και σκάνε παράγοντας το γνωστό ποπ κορν.

Ιστορικά στοιχεία
Ο Αραβόσιτος ήταν άγνωστος στους αρχαίους Έλληνες. Είναι ιθαγενές της Αμερικής. Στην Ευρώπη το εισήγαγαν οι Ισπανοί μετά την ανακάλυψη της Αμερικής γύρω στα 1552.
Στο Μεξικό έχουν βρεθεί απολιθώματα γυρεοκόκκων του, ηλικίας 80.000 ετών. Οι πολιτισμοί των Αζτέκων και των Ίνκας στηρίχτηκαν στην καλλιέργεια του. Από καλαμποκάλευρο φτιάχνεται η γνωστή «μπομπότα» και άλλα αρτοσκευάσματα, όπως η πολέντα των Ιταλών, η μαμαλίγκα των Ρουμάνων, η ριμότ των Γάλλων, το τορτίγια των Μεξικάνων.
Στο Περού, οι ιθαγενείς χρησιμοποιούν τους στύλους του καλαμποκιού ως παραισθησιογόνο. Τους καίνε και εισπνέουν τους ατμούς οι οποίοι τους προκαλούν μια ψυχική διέγερση που φτάνει μέχρι το παραλήρημα. 
                                                                 
Συστατικά
Τα στίγματα των θηλυκών ανθέων  του Αραβοσίτου περιέχουν αμίνες των οποίων ο τύπος δεν έχει αναγνωρισθεί αν και η ορδενίνη είναι καταγραμμένη στο γένος Ζέα, έλαιο (γλυκερίδια λινελαϊκού, ελαϊκού, παλμιτικού και στεατικού οξέος), μη προσδιορισμένες σαπωνίνες και τανίνες και άλλα συστατικά όπως αλλαντοϊνη, πικροί γλυκοσίδες, κρυπτοξανθίνη, κυανογενετικό σύμπλοκο (μη ταυτοποιημένο), φλαβόνη, κόμμι, φυτοστερόλες (σιτοστερόλη, στιγμαστερόλη), χρωστικές, ρητίνη, βιταμίνες C και Κ. Περιέχει ακόμη μαννίτη και  μια ουσία παρόμοια με την εργοτίνη που είναι συστατικό των μυκήτων που φυτρώνουν στα στάχυα της σίκαλης ως αρρώστια. Οι τροπικές μορφές περιέχουν ένα αλκαλοειδές.

Στη διατροφή
Παρότι το καλαμπόκι είναι βασική πηγή διατροφής σε πολλές χώρες, η θρεπτική του αξία είναι μικρότερη απ’ ότι στα άλλα σιτηρά. Επίσης το ψωμί που παράγεται από το καλαμπόκι, γνωστό με το όνομα μπομπότα, δεν είναι καλής ποιότητας. Το άμυλο καλαμποκιού (γνωστό και ως κορν φλάουρ ή άνθος αραβοσίτου) χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική, στην παραγωγή αμυλούχων προϊόντων και στην αλλαντοποιία. Εχει μεγάλη θρεπτική αξία και αρκετά ανόργανα συστατικά. Είναι κατάλληλο για παιδιά ως κρέμα, ενήλικους, προπαντός αναιμικούς και ανθρώπους που αναλαμβάνουν από αρρώστια, όπως  και τους φυματικούς, γιατί περιέχει ασβέστιο 0,07%, φωσφόρο 0,39% και σίδηρο 0,0038%.
Στη Λατινική Αμερική το καλαμπόκι χρησιμοποιείται ως βάση ενός είδος ζύμης από την οποία παρασκευάζονται οι «τορτίγιας», επίπεδες πίτες που αντικαθιστούν το ψωμί.
Στη διατροφή επίσης χρησιμοποιείται και το λάδι του καλαμποκιού, το γνωστό αραβοσιτέλαιο. Οι κόκκοι του καλαμποκιού, με κατάλληλη επεξεργασία, μπορεί να γίνουν και αλκοόλη βιομηχανικής χρήσης.
Οι λαοί που χρησιμοποιούν αποκλειστικά ως τροφή το καλαμπόκι, πάσχουν από πελάγρα, μια πάθηση του δέρματος που οφείλεται σε έλειψη βιταμίνης ρρ (νιασίνης).

Θεραπευτικές ιδιότητες
Πέρα από τροφή, το καλαμπόκι έχει επίσης και αξιόλογες θεραπευτικές ιδιότητες.
Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι στύλοι ( ή στίγματα) των θηλυκών ανθέων. Αυτοί είναι λεπτές μαλακές ίνες με μήκος 10 έως 20 εκατοστά.  Τα  στίγματα συλλέγονται λίγο πριν την επικονίαση. Καλό είναι να χρησιμοποιούνται φρέσκα γιατί χάνουν μέρος της δραστικότητάς τους με τον χρόνο.

Βελτιώνει την αρτηριακή πίεση
Ένα φλιτζάνι καλαμπόκι φτάνει περίπου τα 70mg καλίου και όπως ξέρουμε, το
κάλιο βοηθά στην ισορροπία καλίου/νατρίου στον οργανισμό, ελέγχοντας την αρτηριακή πίεση (η συνιστώμενη ημερήσια δόση καλίου φτάνει τα 4700mg την ημέρα). Σε αυτό θα βοηθούσε, βέβαια, να ελαχιστοποιείτε το αλάτι που χρησιμοποιείτε για να απολαύσετε το καλαμπόκι σας, έτσι ώστε να μη διαταράσσετε την ισορροπία νατρίου-καλίου.

Καταπολεμά τις ελεύθερες ρίζες
Όπως και άλλα λαχανικά, το καλαμπόκι, χάρη στην περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικά, καταπολεμά τις ελεύθερες ρίζες και μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου καρδιακών παθήσεων, καρκίνου και άλλων παθήσεων.Κάποιοι ειδικοί, μάλιστα, αναφέρουν ότι το καλαμπόκι αποτελεί καλύτερη πηγή αντιοξειδωτικών από το ρύζι ή τη βρώμη, ενώ τα αντιοξειδωτικά που συναντάμε στο καλαμπόκι περιλαμβάνουν καροτενοειδή, βιταμίνη C και βιταμίνη E.
                  
Κάνει καλό στα μάτια
Τα καροτενοειδή που μόλις αναφέραμε, η λουτεΐνη και ζεαξανθίνη, προστατεύουν τα υγιή κύτταρα των ματιών ενάντια στις ακτίνες υψηλής ενέργειας που αντιστοιχούν στο μπλε ιώδες φως και είναι υπεύθυνες για παθολογίες του αμφιβληστροειδούς. Η λουτεΐνη και ζεαξανθίνη προστατεύουν τα μάτια από χρόνιες παθήσεις, όπως τον καταρράκτη και την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, γι’ αυτό και οι ειδικοί συστήνουν να καταναλώνουμε τροφές που είναι γενικότερα πλούσιες σε καροτενοειδή.

Ανακουφίζει τη δυσκοιλιότητα
Ένα φλιτζάνι κίτρινο καλαμπόκι περιέχει περίπου 4 γραμμάρια φυτικών ινών, με το μεγαλύτερο ποσοστό να είναι αδιάλυτες. Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες προσθέτουν όγκο στα κόπρανα και βοηθούν στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, ενώ βοηθούν και στο να διώξετε τις τοξίνες από τον οργανισμό σας με πιο γοργούς ρυθμούς.

Δρα κατά της αναιμίας
Ανάμεσα στα υπόλοιπα ωφέλιμα συστατικά του συναντάμε και το σίδηρο, ο οποίος στα 100 γραμμάρια καλαμποκιού ανέρχεται στο 15% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης, δρώντας κατά της σιδηροπενικής αναιμίας. Ακόμη, στην ίδια ποσότητα χαρίζουμε στον οργανισμό μας μαγνήσιο που βοηθάει στην ενέργεια και στην υγεία των οστών και βιταμίνη Β6 που επίσης παίζει ρόλο στην παραγωγή ενέργειας και στη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Δρα ως διουρητικό, μαλακτικό και τονωτικό.
Πρακτικά χρησιμοποιείται ευρέως ως διουρητικό. Σαν φάρμακο, χρησιμοποιείται το δραστικό μέρος του καλαμποκιού, οι στύλοι. (οι κλωστές). Το αφέψημα τους είναι εξαιρετικό διουρητικό. Συνιστούν επίσης και καλό φάρμακο κατά της λιθίασης και της χρόνιας κυστίτιδας.
Συνδυάζεται άριστα με την Αγριάδα, τον Αρκτοστάφυλλο ή την Αχιλλέα για την θεραπεία της κυστίτιδας.

Τι να προσέχετε:
Το συμβατικό καλαμπόκι που μπορεί να αγοράσετε έχει πιθανότητα να είναι γενετικά τροποποιημένο και να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις. Για να απομακρυνθείτε από αυτή την πιθανότητα, προτιμήστε το βιολογικό καλαμπόκι και τα προϊόντα του
Το καλαμπόκι μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στον οργανισμό, λόγω της ζάχαρης που περιέχει, και της δυνατότητάς του να ανεβάσει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα πολύ γρήγορα
Οι τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε κάλιο, όπως το καλαμπόκι, μπορεί να βλάψουν κάποιους ανθρώπους, ειδικά τους μεγαλύτερους κι όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα στα νεφρά. Αν δεν είστε σίγουροι για τις ανάγκες σας σε κάλιο, συμβουλευτείτε το γιατρό σας

Παρασκευή και δοσολογία:
Παρασκευάζεται ως έγχυμα. Ρίχνουμε ένα φλιτζάνι βραστό νερό σε 2 κουταλιές του τσαγιού φρέσκο ή ξηρό βότανο και το αφήνουμε σκεπασμένο 10-15 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε τρεις φορές την ημέρα.

Προφυλάξεις:
Τα στίγματα του αραβοσίτου μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση σε άτομα με υπερευαισθησία. Υπερδοσολογία μπορεί να προκαλέσει υποκαλιαιμία εξ αιτίας της διουρητικής της δράσης. Η υπερβολική δόση είναι επίσης πιθανό να παρέμβει σε ακολουθούμενη υπογλυκαιμική, υπερτασική ή υποτασική θεραπεία. Το αποφεύγουμε κατά την διάρκεια εγκυμοσύνης ή θηλασμού.

http://www.clickatlife.gr/
Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα


Τετάρτη, 13 Σεπτεμβρίου 2017

Αμπέλι (vitis vinifera)


Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι Vitis vinifera (Αμπελος η οινοφόρος). Ανήκει στην οικογένεια των Αλπελιδών. Είναι κατά πάσα πιθανότητα το πιο παλιό καλλιεργούμενο φυτό το οποίο έχει περισσότερες από 3000 ποικιλίες. 
Είναι πολυετές φυτό και αναπτύσσεται γρήγορα. Ο κορμός του έχει πολλαπλές διακλαδώσεις και αρκετούς βραχίονες και βλαστάρια. Ο φλοιός των ξυλωδών τμημάτων βγαίνει σε λωρίδες και αποχωρίζεται. Οι βλαστοί στην πορεία του χρόνου γίνονται ξυλώδεις βραχίονες που ονομάζονται βέργες, κληματόβεργες ή κληματίδες.


Ιστορικά στοιχεία
Η χρήση του αμπελιού από τον άνθρωπο χάνεται στο βάθος του χρόνου. Ο άνθρωπος το χρησιμοποιούσε για τη διατροφή του από την εποχή του ορείχαλκου. Οι Αιγύπτιοι το γνώριζαν εδώ και 6.000 χρόνια. 
Σύμφωνα με τη μυθολογία ο Διόνυσος το έφερε από την Ασία και συνδέθηκε τόσο με τη ζωή της αρχαίας Ελλάδας που ο Διόνυσος και οι περίφημες τελετές του συνδέθηκαν με το σταφύλι και ένα από τα προϊόντα του, το κρασί. 
…Αφού έπλασεν ο Ζεύς τους ανθρώπους, εκάλεσε όλους τους θεούς είς κρίσιν του πλάσματος του. Όλοι έκριναν το δημιούργημα τέλειον και επήνεσαν την μεγάλη του Διός σοφίαν. Μόνος ο Μώμος υψώσας την φωνήν είπεν:
- «ότι σεις νομίζετε τέλειον, εγώ εις αυτό ευρίσκω μέγα ελάττωμα». και ερωτηθείς «ποίον» απεκρίθη. «ότι έπρεπεν ο Ζεύς να κατασκευάση εις το στήθος των ανθρώπων μίαν θυρίδα και μίαν άλλη εις τα πλάγια της κεφαλής, διά να βλέπει τους λογισμούς και τα πάθη της ψυχής ένας του άλλου και να μην απατάται διά την άγνοιαν». Εταράχθησαν οι θεοί εις την κρίσιν του Μώμου ταύτην, αλλ’ ο Ζεύς επρόσταξε τον Διόνυσον να διδάξη τους ανθρώπους να φυτεύωσιν αμπέλια, λέγων ότι ο καρπός του δένδρου τούτου θέλει αναπληρώσει των θυρίδων την έλλειψιν. Τις πλέον κρυφές διαθέσεις φανερώνει πολλές φορές η οινοποσία, καθώς μας το μαρτυρεί και η γνωστή σε όλους παροιμία «Εν οίνω αλήθεια» (οίνος κρυφογνώστης)
Αίσωπος

Ο Ηρόδοτος αναφέρει τις καλλιέργειες των σταφυλιών στα παράλια της Λιβύης. Ο Θεόπομπος εξιστορεί ότι το πρώτο μαύρο κρασί το έφτιαξαν οι κάτοικοι της Χίου, που τους το δίδαξε ο Οινοπίωνας, γιος του Διονύσου και οι Χιώτες μετέδωσαν τις γνώσεις τους στους άλλους Ελληνες.
Ο Ομηρος αναφέρει ότι η καλλιέργεια του αμπελιού ήταν γνωστή από την εποχή του Τρωικού πολέμου. Εκθειάζει τις αρετές του, αλλά συγχρόνως στηλιτεύει και την κατάχρησή του. Στα συμπόσια των ηρώων δεσπόζει η κατανάλωση σταφυλιού τόσο στην Oδύσσεια όσο και στην Iλιάδα.

                                                               
Συστατικά – χαρακτήρας
Το σταφύλι αποκαλείται «ευτυχές δημιούργημα της φύσης». Τα 100 γραμμάρια σταφυλιών αποδίδουν 80kcal. Είναι τροφή πλούσια σε κάλιο και βιταμίνες Α, Β και C, ενώ η φλούδα τους περιέχει το πολύτιμο φυτικό συστατικό ρεσβερατρόλη.
Οι ράγες περιέχουν τρυγικό οξύ, μηλικό οξύ, τρυγικά άλατα, σάκχαρα (δεξτρόζη και φρουκτόζη) πηκτίνη και τανίνη.
Οι φλοιός των κόκκινων σταφυλιών περιέχει επίσης ένα κυανό γλυκοσίδιο (το οινοσίδιο).
Ο χυμός περικλείει επίσης ξανθοφύλλη, καροτίνη, βιταμίνες Α1, Β1, Β2 και C. Είναι πλούσιος σε υδατάνθρακες (18-20%), οργανικά οξέα (μηλικό, σαλισιλικό, λιμονικό, μυρμιγγικό κ.α.).
Τα γίγαρτα  (κουκούτσια) περιέχουν 20% ξηραντικό έλαιο, δεψικές ουσίες και πηκτίνη.
Οι ράγες και τα φύλλα περικλείουν έως 2% διτρυγικό κάλιο κουερσετρίνη, άμυλο, κόμμι και ασβέστιο. Χρησιμοποιούνται μαζί με τα σταφύλια όταν τα τρώμε και κινούν το έντερο.
Κατά τη διάρκεια της οινοποίησης το διτρυγικό κάλιο αποτίθεται στα τοιχώματα των βαρελιών υπό μορφή τρυγίας (πέτρα). Η τρυγία ραφινάρεται και χρησιμοποιείται σαν υπακτικό φάρμακο.


Η χρήση του κρασιού στήν ιατρική παράδοση των Ελλήνων!
Στην αρχαία Ελλάδα, το αμπέλι ήταν το σύμβολο του πολιτισμού. Οι αρχαίοι Έλληνες λάτρευαν το Διόνυσο, το θεό της αμπέλου, του κρασιού και της διασκέδασης.
Ο οίνος ήταν το κυριότερο μετά το νερό ποτό των άρχαίων Ελλήνων. Απαραίτητο συμπλήρωμα διατροφής, δυναμωτικό για «κοπιώντες», αναληπτικό για «πεφορτισμένους», αλλά και το μέσον για την επίτευξη ευωχίας, πνευματικών επιδόσεων και κοινωνικότητας. Λόγω του διαφορετικου τρόπου κατασκευής του και της εγκλειόμενης δύναμης δεν τον έπιναν σχεδόν ποτέ άκρατον.  Η άραίωσή του γινόταν δια κράσεως, δηλαδή με την ανάμειξή του με νερό.

Οι αρχαίοι Ελληνες γνώριζαν και τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού το οποίο χρησιμοποιούσαν για περιπτώσεις όπως αναιμία, ευλογιά, δυσκοιλιότητα και παθήσεις του συκωτιού.
Ως δυναμωτικό και ως πηγή θερμίδων περιγράφει ο Ιπποκράτης το κρασί. Του αναγνωρίζει όμως και πολλές άλλες Ιδιότητες ανάλογα με το είδος
α) υπακτή δηλαδή καθαρτική δράση  (εχει δε τι και καθαρτικόν από της ύλης…)
β) ξηραντική, διότι αναπτύσσει θερμότητα και ετσι καταναλώνονται τα υγρά του σώματος (ξηραίνουσι δε τη θερμασίη, το ύγρόν εκ σώματος καταναλίσκοντες…)
γ)  διευκολύνουν την έξοδο αερίων και την κένωση (φυσώσι και διαχωρέουσι…)
δ)  διευκολύνουν την ούρηση μάλλον παρά την άφόδευση  (ουρέονται μάλλον η διαχιρέουσι…)
ε)  παγώνουν και υγραίνουν το σώμα επειδή κάνουν το αίμα των αγγείων ασθενές, ενώ αυξάνουν το αίμα της κυκλοφορίας  (…και ψύχουσι και ισχναίνουσι μεν και υγραίνουσι το σώμα το αϊμα ασθενέες ποιέουσι, αύξοντες το αντίπαλον τω αϊματι εν τω σώματι…(Περί διαίτης Β’ 52, 1494-1512))

Διάφορες φαρμακοδραστικές ουσίες εκχυλίζονταν σε κρασί από τα βότανα που τις περιείχαν. Ο Διοσκουρίδης αναφέρει οχι μόνο ρητινίτην η ροδίτην (με ρόδα) η ανθοσμίαν αλλά και ελλεβορίτην που περιείχε τον γνωστό και πολυσυζητημένο ελλέβορο, τον θυμίτην (με θύμο), τον αψινθίτην κ.λπ.
Για πολλά από τα βότανα ο συνδυασμός με κρασί ενίσχυε τη δράση τους, περίπου όπως σήμερα συνεργοΰν με τε οινοπνευματώδη ποτά ηρεμιστικά και ψυχοτρόπα φάρμακα. 
«άριστος πάντων, αμύμων, αλυπος, χαριέστατος, πεπτικός, τρόφιμος, αίματος χρηστού, γεννητικός, προσηνέστατος, πλήσμιος δια το παχύν είναι τη δυνάμει, τα άποιότατα των ύδάτων ευθετεί» ( Αθήναιος), 
«απαλώτερος των άλλων, εύτροφος, πότιμος, ήττον μεθύσκων, ρεύματος σταλτικός, χρήσιμός εις τα οφθαλμικά» (Διοσκουρίδης) 

Γιατροσόφια
Στη λαϊκή ιατρική τα σταφύλια χρησιμοποιήθηκαν για καχεξία, καρκίνο και παθήσεις της καρδιάς και των νεφρών. 
Γύρω στον 15ο αιώνα π.Χ. άρχισε να εξαπλώνεται και η καλλιέργεια του αμπελιού αποτελώντας μια από τις βάσεις της οικονομίας του τόπου, όπως μαρτυρούν τα νομίσματα με τις απεικονίσεις σταφυλιών.
Στις αγροτικές περιοχές μάζευαν τον χυμό (τα δάκρυα) του αμπελιού κατά την περίοδο του κλαδέματος ή της χάραξης.
Ο χυμός αυτός περιέχει τις ίδιες ουσίες, όπως και τα σταφύλια. Τον χρησιμοποιούσαν εναντίον των εκζεμάτων και αιμορραγιών των εντέρων, που συνοδεύουν τη δυσεντερία.
Οι αγρότες χρησιμοποιούσαν επίσης τις σταγόνες του χυμού, σε περιπτώσεις οφθαλμικών παθήσεων. 

Στο «Έγκόλπιον των Ιατρών», σύγγραμμα του γιατροΰ και ιατροδιδασκάλου Διον. Πύρρου, που έκδόθηκε στα 1831, ο συγγραφέας αναφέρει ορισμένους φαρμακευτικούς η, όπως τους γράφει, «τεχνητούς οίνους».
«Οι φιλάνθρωποι ιατροί, οι όποιοι είναι επιστάται της άνθρωπότητος, κατασκευάζουσι μερικούς ιατρικούς οίνους, όχι προς τέρψιν και μέθην των ανθρώπων, αλλά προς όφελος της ζωής των άνθρώπων…»
Μεταξύ αυτών ο οίνος δυναμωτικός και αρωματικός περιέχει κίνα, κανέλα, γαρίφαλα, κάλαμο άρωματικό, μοσχοκάρυδα, αψίνθιο (αψέντι), φλούδα νεραντζιοΰ, κοπανισμένα και έκχυλισμένα επί μερικές ήμέρες σε καλό λευκό κρασί.
Ο οίνος αντιπυρετικός και διουρητικός περιέχει ρίζες από ραπάνια και φλούδες νεραντζιοΰ βρασμένες στο κρασί και θεραπεύει τον άσκίτη και ορισμένους πυρετούς. Στάχτη από σπάρτα η κλήματα σε κρασί εχει επίσης διουρητική δράση.
Ο Πύρρος δίνει άκόμα στό «Εγκόλπιον Ιατρικής» συνταγή για αντισκορβουτικό οίνο, για την αντιμετώπιση του σκορβούτου και για οίνο καλλιβεάτο, κρασί δηλαδή με ρινίσματα χάλυβα η σιδήρου με ένδειξη την ατονία και την αμηνόρροια. Ο οίνος εκκοπροτικός  ήτοι καθαρτικός περιέχει, κατά τον συγγραφέα, ρεοβάρβαρο, πολυπόδιο (φτέρη), άνθη μέλανος ελλεβόρου, σιναμική, καρδάμωμο, άλας τρυγίας, νερό και καλό λευκό κρασί.

Στην Κρήτη έδιναν στους αναρρωνύοντες μαρουβά (κρασί 3-4 ετών) ή μπάλσαμο (κρασί πολλών ετών). Mε τον μούστο έφτιαχναν πετιμέζι το οποία χρησιμοποιούσαν με εξαιρετικά αποτελέσματα για τον επίμονο βήχα.
Με το δάκρυ του κλήματος από το κλάδεμα θεράπευαν την επιπεφυκίτιδα. Στα νήπια έδιναν νερόκρασο με ψωμί «για να μεγαλώσουν» και νερόκρασο χωρίς ψωμί στα παιδιά όταν ήταν ιδρωμένα από το παιχνίδι. Με κρασί έπλεναν τα τραύματα και με μαρουβά για να βοηθήσουν την επούλωση τους. Το κρασί ήταν η λύση και όταν συγκαίγανε τα μάτια τους από το απύρι (θειάφι) που χρησιμοποιούσαν για να θειαφίζουν τα αμπέλια.
Σε άλλα μέρη της Ελλάδας την τρυγία από τα βαρέλια τη χρησιμοποιούσαν ανάμεικτη με παλιό κρασί για να σταματούν την αιμορραγία όταν έβγαζαν κανένα δόντι. Τις μαύρες σταφίδες κοπανισμένες με τα τσίκουδα μαζί, τις έκαναν κατάπλασμα σε πονόλαιμο και για την διάνοιξη δοθιηνών.
«Κακό πού ’ναι το λάβωμα, κακό πού ‘ναι το βόλι. Για πιάστε με να σηκωθώ και βάλτε με να κάτσω. Βάλτε με κει στο κρύο νερό, στη ρίζα του πλατάνου και φέρτε μου γλυκό κρασί να πλύνω τίς πληγές μου…».
Για να γιατρευτεί το συκώτι από οποιαδήποτε αρρώστια, κεντρώνουν (μπολιάζουν) μία βέργα από κλήμα που κάνει μαύρα σταφύλια, σε ένα κλωνάρι κερασιάς και από τα σταφύλια που θα βγάλει το κλήμα αυτό, ύστερα από ένα ή δύο χρόνια, δίνουν στον άρρωστο να τρώει και να γίνει καλά.
Τα βότανα-Λαϊκή φαρμακολογία και θεραπευτική (Λαογραφία) – Ξεν. Γ. Αναγνωστόπουλου-Αθήναι 1961

Τα φύλλα του κλήματος
– Να τα τρίψεις να τα βάλεις σαν έμπλαστρο στο κεφάλι που έχει πόνους και ζαλάδες. Θα ωφεληθείς πολύ.
– Τρίψε τα δροσερά φύλλα και ανακάτωσέ τα με αλεύρι και βράσε τα να γίνουν σαν αλοιφή. Και βάνε την σαν έμπλαστρο επάνω στο στομάχι, όταν έχεις μεγάλες ζέστες και πυρετούς και πολύ θα ωφεληθείς.
– Να τα κοπανίσει να βγάλει το ζουμί τους να το πιεί εκείνος που έχει μεγάλη κίνηση.

Για τον κεφαλόπονο
Του αμπελώνα τα φύλλα να τα κολλάει σε πανί να τα βάζει πάνω στο κεφάλι. Θεραπεύεται.

Το δάκρυ του κλήματος
– Το δάκρυ του κλήματος να το πίνει με κρασί εκείνος όπου έχει πέτρα στην φούσκα. Τις βγάζει.
– Με αυτό το δάκρυ να αλείψεις τη ψώρα και τη λέπρα. Υγιαίνει. Μα πρώτα να τις αλείψεις με σαπούνι να καθαρίσουν.



Θεραπευτικές ιδιότητες
Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται ο καρπός, τα φύλλα και τα βλαστάρια του φυτού.

 Σταφύλια
Γνωστή σε όλους η σταφυλοθεραπεία που συνίσταται κατά της παχυσαρκίας  (λόγω των μεγάλων καύσεων που προκαλεί) αλλά και για την αναιμία, τις παθήσεις των νεφρών, του συκωτιού και των πνευμόνων, τα αρθιτικά, τη δυσκοιλιότητα και τους ρευματισμούς.
Ακόμα, τα σταφύλια είναι διουρητικά ελαττώνουν την οξύτητα των ούρων, προκαλούν εύκολες κενώσεις του εντέρου και είναι θεραπευτικά για τη δυσπεψία.
Επίσης δρουν θετικά σε οξέα λοιμώδη νοσήματα, πνευμονίας και τύφου.
Περιέχουν πάρα πολλά στοιχεία που ωφελούν τον ανθρώπινο οργανισμό. 
Λόγω της διουρητικής του ιδιότητας το σταφύλι ελαττώνει την οξύτητα του ούρου και το ουρικό οξύ. Είναι ευκοίλιο, περιορίζει στα έντερα τις ζυμώσεις και δίνει ενέργεια. Τα σταφύλια συνιστώνται στους πληθωρικούς και παχύσαρκους, σε δυσπεπτικούς και για τη χρόνια δηλητηρίαση, σε εξασθενημένους και αναιμικούς, στους φυματικούς και σε μερικές περιπτώσεις ηπατικής και νεφρικής ανεπάρκειας. 

Τα φύλλα του αμπελιού
Τα φύλλα (ιδιαίτερα αυτά που κοκκινίζουν) και τα βλαστάρια του αμπελιού είναι στυπτικά σε χρόνιες διάρροιες, αιμορραγίες, τονωτικά, ρυθμίζουν την κυκλοφορία του αίματος και για αυτό είναι χρήσιμα στις φλεβίτιδες και στους κιρσούς ενώ με τη συνεχή χρήση του αφεψήματός τους καταπολεμείται η παχυσαρκία. Ωφελούν επίσης σε εμμηνορραγίες και επιστάξεις. 
Η βιταμίνη Α που περιέχουν βοηθά στην καλή όραση ενώ οι ανθοκυανίνες (χρωστικές που βρίσκονται κυρίως στα κόκκινα σταφύλια) δυναμώνουν τα αγγεία των ματιών κι επιβραδύνουν τη γήρανση της όρασης και την ανάπτυξη παθήσεων του αμφιβληστροειδούς.
Εκτός από την προστατευτική τους δράση για την όραση, οι ανθοκυανίνες μαζί με τις πολυφαινόλες, λόγω των εξαιρετικά αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων τους, εμποδίζουν τη δημιουργία και τη δράση των ελευθέρων ριζών, ενισχύουν τα τοιχώματα των αγγείων και μειώνουν τις φλεγμονές, ασκώντας τόσο αντιγηραντική όσο και καρδιοπροστατευτική δράση. Μάλιστα έχει βρεθεί ότι τα λιπαρά οξέα που περιέχονται στο κουκούτσι του σταφυλιού, μειώνουν τη χοληστερίνη και βοηθούν στην πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων. Τα φλαβονοειδή που αφθονούν κι αυτά στο κόκκινο σταφύλι, ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύουν την καρδιά, τα αγγεία και τους πνεύμονες και τονώνουν το δέρμα.
.
Κρασιά
Τα άσπρα θεωρούνται διεγερτικά και διουρητικά, τα κόκκινα κρασιά είναι τονωτικά και στυπτικά και τα μαύρα δροσιστικά και ευφραντικά. Τα κρασιά χρησιμοποιούνται σαν αντισηπτικά, για το πλύσιμο πληγών και για δερματοπάθειες.
Το ξύδι είναι ευφραντικό και αναλγητικό σε εισπνοές, δροσιστικό σε επαλείψεις και επιθέματα. 

Τα «δάκρυα» του αμπελιού
Χρησιμοποιούνται σε περίπτωση εκζέματος και αιμορραγιών των εντέρων, που συνοδεύουν τη δυσεντερία. Επίσης είναι χρήσιμο σε περιπτώσεις οφθαλμικών παθήσεων. βλεφαρίτιδας, κριθαράκι, επιπεφυκίτιδας και κερατίτιδα, και χάρη στην Βινιφερίνη (είναι το πιο αποτελεσματικό φυσικό μόριο κατά των πανάδων και δρα χαρίζοντας λάμψη στην επιδερμίδα.) που βρίσκετε σε αυτό, έχει αποδειχθεί εξαιρετικό ειδικά κατά των λεκέδων και της ερυθρότητας του δέρματος.

Παρασκευή και δοσολογία
Για εσωτερική χρήση τα φύλλα παρασκευάζονται ως αφέψημα (5%) το οποίο πίνουμε το πρωί πριν το πρόγευμα. Επίσης σε δόση 30 γραμμάρια ανά λίτρο, πίνουμε ένα φλιτζανάκι του καφέ τρεις φορές την ημέρα πριν το φαγητό.

Προφυλάξεις
Το σταφύλι δεν είναι καλό για τους διαβητικούς γιατί περιέχει πολύ σάκχαρο. Το φλούδι και οι σπόροι βλάπτουν τους δυσκοίλιους. Για να ωφελήσουν θεραπευτικώς τα σταφύλια δεν τα τρώμε πάνω στο τραπέζι αλλά κατά προτίμηση αρκετό διάστημα πριν το φαγητό και καλύτερα το πρωί νηστικοί.
Πηγές
info@herb.gr
Η λαϊκή Ιατρική στη Λευκάδα-Πανταζή Κοντομίχη
www.ftiaxno.gr
http://www.votanix.com/